Türkçe'mizi kolayca öğreniyoruz....

Yeni Başlık Gönder Cevap Gönder « Önceki başlıkSonraki başlık »
Sayfa::  3
 Yazar  Mesaj
İdris-Abi



Kayıt: 27.03.2005
Üye No: 3,006
Şehir: İstanbul
Offline




Tarih: 20 May 2006, 18:32 Tek mesaj gösterimi21

BİRLEŞİK KELİMELERİN YAZILIŞI


Belirtisiz isim tamlamaları, sıfat tamlamaları, isnat grupları, birleşik fiiller, ikilemeler, kısaltma grupları ve kalıplaşmış çe¬kimli fiillerden oluşan ifadeler, yeni bir kavramı karşıladıklarında birleşik kelime olurlar:Örnek :



yer çekimi,
hanımeli,
ses bilgisi;
beyaz peynir,
açıkgöz,
toplu iğne;
eli açık,
sırtı pek;
söz etmek,
zikretmek,
hasta olmak,
gelebilmek,
yazadurmak,
alıvermek;
çoluk çocuk,
çıtçıt,
altüst;
başüstüne,
günaydın;
sağ ol,
ateşkes,
külbastı.


Birleşik kelimeler belirli kurallar çerçevesinde bitişik veya ayrı olarak yazılır.

A. Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler:

Birleşik kelimeler aşağıdaki durumlarda bitişik yazılırlar:


1. Ses düşmesine uğrayan birleşik kelimeler bitişik yazılır:


kaynana ( kayın ana),
kaynata ( kayın ata)
, nasıl ( ne asıl),
Niçin ( ne için),
pazartesi ( pazar ertesi)
, sütlaç ( sütlü aş),
birbiri ( biri biri).


2. Et- ve ol- yardımcı fiilleriyle birleşirken ses düşmesine veya ses türemesine uğrayan birleşik kelimeler bitişik yazılır:

Örnek :
emretmek (emir etmek),
kaybolmak (kayıp olmak);
haletmek (hal’ etmek=tahttan indirmek),
meno¬lunmak (men’ olunmak);
affetmek (af etmek),
reddetmek (ret etmek).



UYARI : Sadece söyleyişte tonlulaşma biçiminde ses değişmesine uğrayanlar ayrı yazılır:

Örnek :


Azat etmek
Hamt etmek
Bu örneklerde tonluluk söyleyişte belirtilir.


3. Kelimelerden her ikisi veya ikincisi, birleşme sırasında benzetme yoluyla anlam değişmesine uğradığında bu tür birleşik kelimeler bitişik yazılır.

a. Bitki adları:

aslanağzı, civanperçemi, keçiboynuzu, kuşburnu, turnagagası, açıkağız, akkuyruk (çay), alabaş, altınbaş (kavun), altıparmak (palamut), beşbıyık (muşmula), acemborusu, çobançantası, gelinfeneri, karnıkara (börülce), kuşyemi, şeytanarabası, venüsçarığı, yılan¬yastığı, akşamsefası, camgüzeli, çadıru¬şağı, gecesefası, ayşekadın (fasulye), hafızali (üzüm), havvaanaeli, meryemanaeldiveni.



b. Hayvan adları:

danaburnu (böcek), akbaş (kuş), alabacak (at), bağrıkara (kuş), beş¬parmak (deniz hayvanı), beşpençe (deniz hayvanı), çakırkanat (ördek), elmabaş (tepeli dalgıç), kababurun (balık), kamçıkuyruk (koyun), kamışkulak (at), karabaş, karagöz (balık), kara¬fatma (böcek), kızılkanat (balık), sarıkuyruk (balık), yeşilbaş (ördek), sazkayası (balık), sırtı¬kara (balık), şeytaniğnesi, yalıçapkını (kuş), bozbakkal (kuş), bozyürük (yılan), karadul (örümcek), sarısabır (bitki).



c. Hastalık adları:



itdirseği (arpacık), delibaş, karabacak, karata¬ban.


ç. Alet ve eşya adları:

balıkgözü (halka), deveboynu (boru), domuzayağı (çubuk), domuztır¬nağı (kanca), horozayağı (burgu), kargaburnu (alet), keçitırnağı (oyma kalemi), kedigözü (lamba), leylekgagası (alet), sıçankuyruğu (törpü), baltabaş (gemi) gagaburun (gemi), kancabaş (kayık), adayavrusu (tekne).


d. Biçim adları:


ayıbacağı (yelken biçimi), balıksırtı (desen), civankaşı (nakış), eşek¬sırtı (çatı biçimi), kazkanadı (oyun), kırlangıçkuyruğu (işaret), koçboynuzu (işaret), köpekkuyruğu (spor), sıçandişi (dikiş), balgümeci (dikiş), beşikörtüsü (çatı biçimi), turnageçidi (fırtına).



e. Yiyecek adları:

dilberdudağı (tatlı), hanımgöbeği (tatlı), hanımparmağı (tatlı), ka¬dınbudu (köfte), kadıngöbeği (tatlı), kargabeyni (yemek), kedidili (bisküvi), tavukgöğsü (tatlı), vezirparmağı (tatlı), bülbülyuvası (tatlı), kuşlokumu (kurabiye), alinazik (kebap).


f. Oyun adları:

beştaş, dokuztaş, üçtaş.


g. Gök cisimlerinin adları:


Altıkardeş (yıldız kü¬mesi), Arıkovanı (yıldız kümesi), Büyükayı (yıldız kümesi), Demirkazık (yıldız), Küçükayı (yıldız kü¬mesi), Kervankıran (yıldız), Samanyolu (yıldız kümesi), Yedikardeş (yıldız kümesi).


ğ. Renk adları:

baklaçiçeği, balköpüğü, camgöbeği, devetüyü, fildişi, gülkurusu, kavuniçi, narçi¬çeği, ördekbaşı, ördekgagası, tavşanağzı, tavşankanı, turnagözü, vapur¬dumanı, vişneçürüğü, yavruağzı.



4. -a, -e, -ı, -i, -u, -ü zarf-fiil ekleriyle bilmek, vermek, kalmak, durmak, gelmek, görmek ve

yazmak fiilleriyle yapılan tasvirî fiiller bitişik yazılır:


Alabildiğine
, düşünebilmek,
yapabil¬mek;
uyuyakalmak;
gidedurmak,
yazadurmak;
çıkagelmek,
olagelmek,
süregelmek;
düşeyazmak
, öleyazmak;
alıvermek,
gelivermek
gülüvermek,
uçuvermek;
düşmeyegör,
ölmeyegör.


5. Bir veya iki ögesi emir kipiyle kurulan kalıplaşmış birleşik keli¬meler bitişik yazılır:


alaşağı,
albeni,
ateşkes,
çalçene,
çalyaka,
dönbaba,
gelberi,
incitmebeni,
rastgele,
sallabaş,
sallasırt,
sıkboğaz,
unutmabeni;
çekyat,
geçgeç,
kaçgöç,
kapkaç,
örtbas,
seçal,
veryansın
yapboz,
yazboz tahtası.


6. -an/-en, -r/-ar/-er/-ır/-ir, -maz/-mez ve -mış/-miş sıfat-fiil eklerinin kalıplaşmasıyla oluşan birleşik kelimeler bitişik yazılır:


ağaçkakan,
alaybozan,
cankurtaran,
çöpçatan,
dalgakıran,
demirkapan,
etyaran,
filizkıran,
gökdelen,
oyunbozan,
saçkıran,
yelkovan
, yolgeçen;
akımtoplar, altıpatlar, barışsever, basınçölçer, betonkarar, bilgisayar, çoksatar, dil¬sever, füzeatar, özezer, pürüzalır, uçaksavar, yurtsever;
baştanımaz, değerbilmez, etyemez, hacıyatmaz, kadirbilmez, karıncaez-mez, kuşkonmaz, külyutmaz, tanrıtanımaz, varyemez;
çokbilmiş, güngörmüş.



7. İkinci kelimesi -dı (-di / -du / -dü, -tı / -ti / -tu / -tü) kalıplaşmış belirli geçmiş zaman ekleriyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır:


albastı, ciğerdeldi, çıtkırıldım, dalbastı, fırdöndü, gecekondu, gündöndü, hünkârbeğendi, imambayıldı, karyağdı, külbastı, mirasyedi, papazkaçtı, serdengeçti, şıpsevdi, zıpçıktı.



8. Her iki kelimesi de -dı (-di / -du / -dü, -tı / -ti / -tu / -tü) belirli geçmiş zaman veya -r /-ar /-er geniş zaman eklerini almış ve kalıplaşmış bulunan birleşik kelimeler bitişik yazılır:



dedikodu,
kaptıkaçtı,
oldubitti,
uçtuuçtu (oyun);
biçerbağlar,
biçerdö¬ver,
göçerkonar,
kazaratar,
konargöçer,
okuryazar,
uyurgezer,
yanardö¬ner,
yüzergezer.
Aynı yapıda olan çakaralmaz kelimesi de bitişik yazılır.



9. Somut olarak yer bildirmeyen alt, üst ve üzeri sözlerinin sona getirilmesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır:


ayakaltı,
bilinçaltı,
gözaltı (gözetim),
şuuraltı;
akşamüstü,
akşamüzeri,
ayaküstü,
ayaküzeri,
bayra¬müstü,
gerçeküstü,
ikindiüstü,
olağanüstü,
öğleüstü,
öğleüzeri,
suçüstü,
yüzüstü.



10. İki veya daha çok kelimenin birleşmesinden oluşmuş kişi adları, soyadları ve lakaplar bitişik yazılır:



Atatürk
Alper,
Aydoğdu,
Birol,
Gülnihal,
Gülseren,
Gündoğdu,
; Abasıyanık,
Adıvar,
Mehmet Paşa,
Tepedelenli
Ali Paşa,
Yirmisekiz Çelebi Mehmet.


11. İki veya daha çok kelimeden oluşmuş Türkçe yer adları bitişik yazılır:



Çanakkale,
Gümüşhane;
Galatasaray
Acıpayam,
Pınarbaşı,
Şebinkarahisar;
Beşiktaş,
Kabataş.


Şehir, kent, köy, mahalle, dağ, tepe, deniz, göl, ırmak, su vb. kelime¬lerle kurulmuş sıfat tamlaması ve belirtisiz isim tamlaması kalıbındaki yer adları bitişik yazılır:


Akşehir, Eskişehir, Suşehri, Yenişehir; Atakent, Batıkent, Konutkent, Korukent, Çengelköy, Sarıyer, Yenimahalle; Karabağ, Karadağ, Uludağ; Kocatepe, Tınaztepe; Akdeniz, Karadeniz, Kızıldeniz; Acıgöl; Kızılırmak, Yeşilırmak; İncesu, Karasu, Sarısu, Akçay.


12. Kişi adları ve unvanlarından oluşmuş mahalle, meydan, köy vb. yer ve kuruluş adlarında unvan kelimesi sonda ise, gelenekleşmiş olarak bitişik yazılır:


Abidinpaşa,
Bayrampaşa,
Davutpaşa,
Ertuğrulgazi,
Kemalpaşa (ilçesi);
Necatibey (Caddesi),
Mustafabey (Caddesi).


13. Ara yönleri belirten kelimeler bitişik yazılır:


Güneybatı
, güney¬doğu,
kuzeybatı,
kuzeydoğu.



14. Bunlardan başka dilimizde her iki ögesi de asıl anlamını koru¬duğu hâlde yaygın bir biçimde gelenekleşmiş olarak bitişik yazılan keli¬meler de vardır:


a. Baş sözüyle oluşturulan sıfat tamlamaları:

başbakan,
başçavuş,
başeser,
başfiyat,
başhekim,
başhemşire,
başkahraman,
başka¬rakter,
başkent,
başkomutan,
başköşe,
başmüfettiş,
başöğretmen
baş¬parmak,
başpehlivan,
başrol,
başsavcı,
başşehir,
başyazar.



b. Bir topluluğun yöneticisi anlamındaki başı sözüyle oluşturulan belirtisiz isim tamlamaları:



aşçıbaşı,
binbaşı,
çarkçıbaşı,
çeribaşı,
ele¬başı,
mehterbaşı
onbaşı
, ustabaşı,
yüzbaşı.



c. Oğlu, kızı sözleri:


çapanoğlu,
eloğlu,
hinoğluhin,
elkızı.



ç. Ağa, bey, efendi, hanım, nine vb. sözlerle kurulan birleşik kelimeler:

ağababa,
ağabey,
beyefendi,
efendibaba,
hanımanne,
hanımefendi
hacıağa,
hıyarağalık
, kadınnine,
paşababa.



d. Biraz, birkaç, birkaçı, birtakım, birçok, birçoğu, hiçbir, hiç¬biri, herhangi belirsizlik sıfat ve zamirleri de gelenekleşmiş olarak bitişik yazılır.


15. Ev kelimesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır:

aşevi,
bakımevi,
basımevi,
doğumevi,
gözlemevi,
huzurevi
ko¬nukevi,
orduevi,
öğretmenevi,
polisevi,
yayınevi.


16. Hane, name, zade kelimeleriyle oluşturulan birleşik kelimeler bitişik yazılır:


çayhane,
dershane,
kahvehane,
yazıhane;
beyanname,
kanunname,
se¬yahatname,
siyasetname;
amcazade,
dayızade,
teyzezade.




UYARI: Eczahane, hastahane, pastahane, postahane sözleri kullanımdaki yaygınlık dolayısıyla eczane, hastane, pastane, postane biçiminde yazılmaktadır.


17. Farsça kurala göre oluşturulan isim ve sıfat tamlamaları ile kalıplaşmış biçimler bitişik yazılır:


cürmümeşhut
, darıdünya,
ehli¬beyit,
ehvenişer,
erkânıharp,
fecrisadık,
gayrimenkul,
gayrimeşru,
hüsnükuruntu,
hüsnüniyet,
suikast,
hamdüsena,
hercümerç.


18. Arapça kurala göre oluşturulan tamlamalar ve kalıplaşmış biçimler bitişik yazılır:


darülaceze,
darülfünun, daüssıla,
fevkalade,
fevkalbeşer,
hıfzıssıhha,
şey¬hülislam,
cihanşümul,
aleykümselam,
Allahualem,
bismillah,
inşallah
, maşallah,
velhasıl,
velhasılıkelam.



19. Müzik makam adları bitişik yazılır:


acembuselik,
hisarbuselik,
muhayyerkürdi.
Bir sıfatla oluşturulan usul adlarında sıfat ayrı yazılır:
ağır aksak,
yürük aksak,
yürük semai.


20. Kanunda bitişik geçen veya bitişik olarak tescil ettirilmiş olan kuruluş adları bitişik yazılır:


İçişleri, Dışişleri
Genelkurmay
, Yükseköğretim.




B. Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler :



1. Etmek, edilmek, eylemek, kılmak, kılınmak, olmak, olunmak yar¬dımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiiller herhangi bir ses düşme¬sine veya türemesine uğramazsa ayrı yazılır:


alt etmek,
arz etmek,
azat etmek,
boş olmak,
dans etmek,
el etmek,
göç etmek,
ilan etmek,
kabul etmek,
kul etmek,
kul olmak,
not etmek,
oyun etmek,
sağ olmak,
söz etmek,
terk etmek,
var ol¬mak
yok etmek,
yok olmak.





2. Birleşme sırasında kelimelerinden hiçbiri veya ikinci kelimesi anlam değişikliğine uğ¬ramayan birleşik kelimeler ayrı yazılır.


a. Hayvan türlerinden birinin adıyla kurulanlar:



ada balığı,
ateş balığı,
dil balığı,
fulya balığı,
kedi balığı,
kılıç balığı,
köpek balığı,
ton balığı,
yılan balığı;
acı balık,
bıyıklı balık,
dikenli balık.
ardıç kuşu,
arı kuşu,
çalı kuşu,
deve kuşu,
muhabbet kuşu,
saka kuşu,
tarla kuşu,
yağmur kuşu;
alıcı kuş,
boğmaklı kuş,
makaralı kuş.
ağustos böceği,
ateş böceği,
cırcır böceği,
hamam böceği
, ipek böceği,
uçuç böceği,
uğur böceği;
ağılı bö¬cek,
çalgıcı böcek,
sümüklü böcek.
at sineği,
et sineği,
meyve sineği,
sığır sineği,
su sineği,
uyuz sineği.
deniz yılanı
, ok yılanı,
su yılanı
Ankara keçisi
, dağ keçisi,
yaban keçisi;
fındık faresi,
tarla faresi;
dağ sıçanı,
tarla sıçanı
; Beç tavuğu,
dağ tavuğu;
Amerika tavşanı,
yaban tav¬şanı;
kaya örümceği,
şeytan örümceği;
bal arısı,
yaban arısı;
Pekin ördeği,
yaban ördeği;
Ankara kedisi,
Van kedisi;
Afrika domuzu,
yaban domuzu.



b. Bitki türlerinden birinin adıyla kurulanlar:




ayrık otu,
beşparmak otu
, çörek otu,
eğrelti otu
, güzelavrat otu
, kelebek otu,
ökse otu
, pisipisi otu
taşkıran otu,
yüksük otu
acı ot
, sütlü ot.
ateş çiçeği,
çuha çiçeği
, güzelhatun çiçeği,
ipek çiçeği,

avize ağacı,
ban ağacı,
altın kökü,
boya kökü,
eğir kökü,
meyan kökü;
ek kök,
saçak kök,
yumru kök.
dağ elması,
yer elması; çalı dikeni, deve dikeni; köpek üzümü, kuş üzümü; çakal armudu, dağ armudu; at kestanesi, kuzu kestanesi; can eriği, gövem eriği; kuzu mantarı, yer mantarı; su ka¬mışı, şeker kamışı; dağ nanesi, taş nanesi; ayı gülü, Japon gülü; Antep fıstığı, çam fıstığı; sırık fasulyesi, soya fasulyesi; Amerika bademi, taş bademi; Afrika menek¬şesi, deniz menekşesi; Japon sarma¬şığı, kuzu sarmaşığı; Hint inciri, kavak inciri; armut kurusu, kayısı ku¬rusu; su sarımsağı, şeker pancarı.
kuru fasulye,
kuru incir,
kuru soğan,
kuru üzüm.



UYARI : Çiçek dışında anlamlar taşıyan baklaçiçeği (renk), narçi¬çeği (renk), suçiçeği (hastalık); ot dışında anlamlar taşıyan ağızotu (barut), sıçanotu (arsenik); ses düşmesine uğramış olan çöreotu ve yay¬gın bir biçimde gelenekleşmiş olan semizotu, dereotu bitişik yazılır.

c. Nesne, eşya ve alet adlarından biriyle kurulan birleşik kelimeler:


alçı taşı, bileği taşı, çakmak taşı, damla taşı, Hacıbektaş taşı, ki¬reç taşı, lüle taşı, Oltu taşı, sünger taşı, yılan taşı; buzul taş, damla taş, dikili taş, kayağan taş, yaprak taş.
arap sabunu, el sabunu; kahve değirmeni, yel değirmeni; kahve dolabı, su dolabı; oturma odası; duvar saati, kol saati; duvar takvimi, masa takvimi; yemek masası; itfaiye aracı, kurtarma aracı; masa ör¬tüsü, yatak örtüsü; el kitabı, Frenk gömleği, İngiliz anahtarı, İngiliz si¬cimi; alt geçit, tüp geçit, üst geçit, çekme demir, çekme kat, dolma kalem, dönme dolap, kesme kaya, toplu iğne, vurmalı çalgılar, vurmalı sazlar, yapma çiçek.
afyon ruhu, katran ruhu, lokman ruhu, nane ruhu, tuz ruhu.


ç. Yol ve ulaşımla ilgili birleşik kelimeler:


Arnavut kaldırımı;
çevre yolu
, deniz yolu,
hava yolu
, kara yolu,
keçi yolu;
köprü yol.



d. Durum, olgu ve olay bildiren sözlerden biriyle kurulan birleşik kelimeler:


açık oturum,
açık öğretim,
ana dili,
ay tutulması,
baş ağrısı,
baş belası,
baş dönmesi,
çıkış yolu,
çözüm yolu,
dil birliği,
din birliği,
güç birliği,
iş birliği
iş bölümü,
madde başı,
ses uyumu,
yer çekimi.


e. Bilim ve bilgi sözleriyle kurulan birleşik kelimeler:



anlam bilimi
, dil bilimi,
edebiyat bilimi,
gök bilimi,
halk bilimi,
ruh bilimi,
toplum bilimi,
toprak bilimi,
yer bilimi;
dil bilgisi,
halk bilgisi,
ses bil¬gisi,
şekil bilgisi.



f. Yuvar ve küre sözleriyle kurulan birleşik kelimeler:


göz yuvarı
, hava yuvarı,
ısı yuvarı,
ışık yuvarı,
renk yuvarı
, yer yuvarı;
hava küre,
ışık küre,
su küre,
taş küre,
yarı küre,
yarım küre.



g. Yiyecek, içecek adlarından biriyle kurulan birleşik kelimeler:



bohça böreği, su böreği, talaş böreği; ba¬dem yağı, çiçek yağı, kuyruk yağı; arpa suyu, maden suyu, meyve suyu; kaşar peyniri, tulum peyniri, beyaz peynir; Adana kebabı, tas kebabı, Urfa kebabı; İnegöl köftesi, İzmir köftesi; ezogelin çorbası, mercimek çor¬bası, yoğurt çorbası; irmik helvası, kâğıt helvası, koz helva; acı badem kurabiyesi; Kemalpaşa tatlısı, peynir tatlısı, yoğurt tatlısı; ba¬dem şekeri, balık yumurtası.
burgu makarna, çubuk makarna, yüksük makarna; kakaolu kek, üzümlü kek; çiğ köfte, içli köfte; dolma biber, kesme şeker, süzme yoğurt, yarma şeftali; kuru yemiş.



ğ. Gök cisimleri:



Çoban Yıldızı,
Kervan Yıldızı,
Kutup Yıldızı,
kuy¬ruklu yıldız;
gök taşı,
hava taşı,
meteor taşı.



h. Organ veya organ yerine geçen sözlerden biriyle kurulan birleşik kelimeler:



patlak göz, süzgün göz; aşık kemiği, bel kemiği, elmacık kemiği; serçe parmak, şehadet par¬mağı, yüzük parmağı; azı dişi, köpek dişi, süt dişi; kuyruk sokumu, safra kesesi; çatma kaş, takma diş, takma kirpik, takma kol; ekşi surat, kepçe surat; gaga burun (kimse), karga burun, kepçe kulak, ça¬kır pençe, demir yumruk, kuru kemik.



ı. Benzetme yoluyla insanın bir niteliğini anlatmak üzere bitki, hayvan ve nesne adlarıyla kurulan birleşik kelimeler:


çetin ceviz,
çöpsüz üzüm;
eski kurt,
sarı çıyan,
sağmal inek;
ağır top,
eksik etek,
eski toprak,
eski tüfek,
kara maşa,
sapsız balta.




i. Zamanla ilgili birleşik kelimeler:


bağ bozumu,
gece yarısı,
gün or¬tası,
hafta başı,
hafta sonu.





3. -r / -ar / -er, -maz / -mez ve -an / -en sıfat-fiil ekleriyle kurulan sıfat tam¬laması yapısındaki birleşik kelimeler ayrı yazılır:



bakar kör,
çalar saat,
çıkar yol,
döner sermaye,
güler yüz,
koşar adım,
yazar kasa,
yeter sayı;
çıkmaz sokak,
geçmez akçe,
görünmez kaza,
ölmez çiçek,
tükenmez kalem;
akan yıldız,
doyuran buhar,
uçan daire.



4. Renk sözü veya renklerden birinin adıyla kurulmuş isim tamla¬ması yapısındaki renk adları ayrı yazılır:


mavisi, gece mavisi, limon sa¬rısı, safra yeşili, süt kırı.
5. Rengin tonunu belirtmek üzere renkten önce kullanılan sıfatlar ayrı yazılır:


açık mavi,
açık yeşil,
kara sarı,
kirli sarı,
koyu mavi,
koyu yeşil.



6. Yer adlarında kullanılan batı, doğu, güney, kuzey, güneybatı, güneydoğu, kuzeybatı, kuzeydoğu, aşağı, orta, yukarı, iç, yakın, uzak kelimeleri ayrı yazılır:[/b]

Doğu Anadolu,
Batı Trakya,
Orta Anadolu,
Kuzey Amerika,
Güney Amerika,
Orta Asya,
Orta Doğu,
Yakın Doğu,
Uzak Doğu,
Güneybatı Anadolu,
İç Asya,
İç Anadolu,
Aşağı Ayrancı,
Yukarı Ayrancı.



[b]7. Kişi adlarından oluşmuş mahalle, bulvar, cadde, sokak, ilçe, köy vb. yer ve kuruluş adlarında sondaki unvanlar hariç, şahıs adları ayrı yazılır:



Yunus Emre Mahallesi;
Gazi Mustafa Kemal Bulvarı;
Ziya Gökalp Bulvarı;
Nene Hatun Caddesi
; Fevzi Çakmak Sokağı,
Cemal Nadir Sokağı;
Koca Mustafapaşa;
Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi
, Sultan Ahmet Camii,
Sütçü İmam Üniversitesi.



8. Dış, iç, öte, sıra sözleriyle oluşturulan bir¬leşik kelime ve terimler ayrı yazılır:



ahlak dışı,
çağ dışı,
din dışı,
kanun dışı,
olağan dışı
, yasa dışı;
ceviz içi,
hafta içi,
yurt içi;
fizik ötesi
, kızıl ötesi,
mor ötesi,
sınır ötesi;
aklı sıra,
ardı sıra,
peşi sıra,
yanı sıra.



9. Somut olarak yer belirten alt ve üst sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır:


deri altı
, su altı
toprak altı
, yer altı (yüzey);
arka üstü,
baş üstü,
böbrek üstü bezi,
tepe üstü (trafikte).



10. Alt, üst, ana, ön, art, arka, yan, karşı, iç, dış, orta, büyük, küçük, sağ, sol, peşin, bir, iki, tek, çok, çift sözlerinin başa getirilmesiyle oluştu¬rulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır:




alt yazı; üst kat, üst küme; ana bilim dalı, ana dili; ön söz, ön yargı; art damak, art niyet; arka teker; yan cümle, yan etki; karşı görüş, karşı oy; iç sa¬vaş, iç tüzük; dış borç, dış hat; orta kulak, orta oyunu; büyük anne, büyük baba; küçük harf, küçük parmak; sağ açık, sağ bek; sol açık, sol bek; peşin fikir, peşin hüküm; bir gözeli, bir hücreli; iki anlamlı, iki eşeyli; tek eşli, tek hücreli; çok düzlemli, çok hücreli; çift ayaklılar, çift kanatlılar.



Deyimlerin Yazılışı :

Deyimler ayrı yazılır:


akıntıya kürek çekmek,
çam devirmek,
çanak tutmak,
gönlünden geçirmek
, göz atmak,
kulak asmak,
kulak vermek,
çantada keklik,
devede kulak,
yağlı kuyruk,
yüz görüm¬lüğü.



İkilemelerin Yazılışı :


İkilemeler ayrı yazılır:


adım adım,
ağır ağır,
akın akın,
allak bullak,
aval aval (bakmak),
cır cır (ötmek),
eşit çeşit,
derin derin,
gide gide,
güzel güzel,
karış karış,
kös kös (dinlemek),
kucak kucak,
şıp şıp (damlamak),
şıpır şıpır,
tak tak (vurmak),
takım takım,
tı¬kır tıkır
, yavaş yavaş.
bata çıka,
çoluk çocuk,
düşe kalka
, eciş bücüş,
eğri büğrü,
enine bo¬yuna,
eski püskü,
ev bark,
konu komşu,
pılı pırtı,
salkım saçak,
sere serpe,
soy sop,
süklüm püklüm,
yana yakıla,
yarım yamalak.



* m ile yapılmış ikilemeler de ayrı yazılır:




at mat,
çocuk mocuk,
dolap molap,
kapı mapı,
kitap mitap.



• İsim durum ekleri ve iyelik ekiyle yapılan ikilemeler de ayrı yazılır:




baş başa,
diz dize,
el el
, göz göze,
iç içe,
omuz omuza,
yan yana;
baştan başa,
daldan dala,
elden ele,
günden güne,
içten içe,
yıldan yıla;
başa baş,
bire bir (ölçü),
dişe diş,
göze göz,
teke tek;
ardı ardına,
boşu boşuna,
günü gününe,
peşi peşine
ucu ucuna.




sevgim sizlerle ..... Exclamation Exclamation Exclamation
 Kullanıcı bilgilerini göster Özel mesaj gönder Alıntıyla Cevap Gönder Başa dön 
İdris-Abi



Kayıt: 27.03.2005
Üye No: 3,006
Şehir: İstanbul
Offline




Tarih: 25 Haziran 2006, 10:44 Tek mesaj gösterimi22

ALINTI KELİMELERİN YAZILIŞI




Yabancı kökenli kelimelerin yazılışlarıyla ilgili bazı noktalar aşa­ğıda gösterilmiştir:


1. [b]İki ünsüzle başlayan batı kökenli alıntılar, ünsüzler arasına ünlü konmadan yazılır:



francala, gram, gramer, gramofon, grup, kral, kredi, kritik, plan, pratik, problem, profesör, program, proje, propaganda, pro­tein, prova, psikoloji, slogan, snop, spiker, spor, staj, stil, stüdyo, trafik, tren, triptik.


Bu tür birkaç alıntıda, söz başında veya iki ünsüz arasında bir ünlü türemiştir. Bu ünlü söylenişte de yazılışta da gösterilir:

iskar­pin, iskele, iskelet, istasyon, istatistik, kulüp.


2. İçinde yan yana iki veya daha fazla ünsüz bulunan batı kökenli alıntılar, ünsüzler arasına ünlü konmadan yazılır:


alafranga,
apartman,
biyografi,
elektrik,
gangster,
kilogram,
orkestra
paragraf,
program,
tel­graf.


3. İki ünsüzle biten batı kökenli alıntılar, ünsüzler arasına ünlü konmadan yazılır:film,


form,
lüks,
modern,
natürmort,
psikiyatr,
seks,
slayt,
teyp.


4. Batı kökenli alıntıların içindeki ve sonundaki g ünsüzleri olduğu gibi korunur: biyografi,


diyagram,
dogma,
magma,
monografi,
paragraf,
program;
arkeolog,
demagog,
diyalog,
filolog,
jeolog,
katalog,
monolog,
psikolog, ürolog.
Ancak coğrafya, fotoğraf ve topoğraf kelimelerinde g’ler, ğ’ye döner.

* * *
****** Aşağıdaki durumlarda batı kökenli kelimeler, özgün biçimleri ile ya­zılırlar:


1. Bilim, sanat ve uzmanlık dallarında kullanılan bazı terimler:


andante (müzik),
cuprum (kimya),
deseptyl (eczacılık),
quercus,
terminus technicus (teknik terim).



2. Latin yazı sistemini kullanan dillerden alınma deyim ve sözler:


Veni, vidi, vici (Geldim, gördüm, yendim.);
conditio sine qua non (Olmazsa olmaz.);
eppur si muove (Dünya her şeye rağmen dönüyor.);
to be or not to be (olmak veya olmamak);
l'art pour l'art (Sanat sanat içindir.);
l'Etat c'est moi (Devlet benim.);
traduttore traditore (Çevirmen haindir.)
; persona non grata (istenmeyen kişi).

‘’ Mesele falan değildi öyle,
To be or not to be kendisi için;


Bir akşam uyudu;
Uyanmayıverdi. ‘’ (Orhan Veli Kanık)




YABANCI ÖZEL ADLARIN YAZILIŞI******


Arapça ve Farsça Adların Yazılışı


Arap ve Fars kökenli kişi ve yer adları Türkçenin ses ve yapı özelliklerine göre yazılır:

Ahmet, Bedrettin, Fuat, Mehmet, Necmettin, Nizamettin, Ömer, Rıza, Saadettin; Cezayir, Fas, Filistin, Mısır, Suudi Arabistan; Bağdat, Cidde, Erdebil, Halep, İsfahan, İskenderiye, Medine, Mekke, Şam, Şiraz, Tahran, Tebriz, Trablusgarp.


****** Latin Yazı Sistemini Kullanan Dillerdeki Adların Yazılışı

1. Latin yazı sistemini kullanan dillerdeki özel adlar özgün biçimleriyle yazılır:


Beethoven, Byron, Cervantes, Chopin, Eminescu, Grimm, Horatius, Molière, Puccini, Rousseau, Shakespeare; Bologna, Buenos Aires, Iorga, Ile-de-France, Karlovy Vary, Latium, Loire, Mann, New York, Nice, Rio de Janerio, Vaasa, Wuppertal. Ancak Batı dillerinde kullanılan adların okunuşları ayraç içinde gösterilebilir: Shakespeare (Şekspir) vb.


Yabancı özel adlardan türetilmiş akım adları Türkçe söylenişlerine göre yazılır:


Dekartçılık,
Epikürcülük,
Kalvenci,
Kalvencilik,
Kalvenizm,
Kartezyenizm,
Lüterci,
Lütercilik
Marksçılık
Marksist,
Marksizm.


2. Batı kökenli kişi ve yer adlarının bir bölümü eskiden beri dili­mizde yerleştiği biçimiyle yazılır:


Napolyon, Şarlken, Şarl (Demirbaş Şarl); Atina, Brüksel, Cenevre, Londra, Marsilya, Münih, Paris, Roma, Selanik, Venedik, Viyana, Zürih; Hollanda, Letonya, Lüksemburg.


3. Ait olduğu dilde ayrı yazılan yer adları Türkçede de ayrı yazılır:

Buenos Aires, Frankfurt am Main, Freiburg im Breisgau, Hyde Park, Mont Blanc, New Orleans, New York, Rio de Janeiro, San Marino, Wiener Neustadt, Titov Veles.


Yunanca Adların Yazılışı



Yunanca adlar yazılırken Yunan harflerinin ses değerlerini karşılayan Türk harfleri kullanılır: Homeros, Herodotos, Euripides, Pindaros, Solon, Sokrates, Aristoteles, Platon, Venizelos, Karamanlis, Papandreu, Onasis.
AncakHerodotos, Sokrates, Aristoteles, Platon, Pythagoras, Euklei-
des adları dilimizde yaygın olarak Herodot, Sokrat, Aristo, Eflatun, Pisagor, Öklid biçimlerinde yerleşmiştir.


Rusça Adların Yazılışı


Rusça özel adlarda Rus harflerinin ses değerlerini karşılayan Türk harfleri kullanılır:



Bolşevik, Brejnev, Çaykovski, Çehov, Dostoyevski, Gogol, Gorbaçov, İlminskiy, İlyiç, Katayev, Klyaştornıy, Malov, Mendeleyev, Prokofyev, Puşkin, Şolohov, Tolstoy, Yeltsin; Moskova, Omsk, Orenburg, Petersburg, Volga, Yenisey.


Çince ve Japonca Adların Yazılışı


1. Çince adlar, Türkçede yerleşmiş biçimlerine göre yazılır:


2. Honan, Huangho, Kanton, Nankin, Pekin, Şanghay, Vuhan.


Çincede soyadları küçük adlardan önce gelir. Soyadları çoklukla tek hecelidir, küçük adlar ise bir veya iki heceden oluşur. Bu adlar büyük harfle başlar; heceler arasına çizgi konur: Sun Yat-sen, Lin Yu-tang. Yalnız Konfüçyüs gibi yaygınlık kazanmış adlar bitişik yazılır.


3. Japon yer ve kişi adları da Türkçede yerleşmiş biçimlerine göre yazılır:


Tokyo, Hiroşima, Nagazaki, Osaka, Hokkaydo, Kyoto; Hirohito, Nobuo Haneda, Kayako Hayashi, Sbuishi Kato, Masao Mori.

TÜRK DEVLET VE TOPLULUKLARINDAKİ
ÖZEL ADLARIN YAZILIŞI



Türk devlet ve topluluklarındaki özel adlar Türkçede yerleşmiş söyleniş biçimlerine göre yazılır:



Azerbaycan,
Özbekistan;
Taşkent,
Semerkant,
Bakü,
Bişkek;
Abdullah Tukay,
Abdürrauf Fıtrat,
Bahtiyar Vahapzade,
Cengiz Aytmatov,
İslam Kerimov,
Muhtar Avazov,
Osman Nasır.

 Kullanıcı bilgilerini göster Özel mesaj gönder Alıntıyla Cevap Gönder Başa dön 
rebel_crow
worc_leber
TurkBoard Fan


Kayıt: 28.07.2005
Üye No: 21,343
Gizli




Tarih: 25 Haziran 2006, 11:12 Tek mesaj gösterimi23

İdris-Abi, henüz hepsini okuyamasamda mükemmel bir çalışma olmuş, tebrikler ve teşekkürler

 Kullanıcı bilgilerini göster Özel mesaj gönder Kullanıcının web sitesini ziyaret et Alıntıyla Cevap Gönder Başa dön 
impoSsibLe
PØH PØH PÊRî§î
TurkBoard Fan


Kayıt: 25.05.2006
Üye No: 61,411
Offline




Tarih: 25 Haziran 2006, 11:15 Tek mesaj gösterimi24

Valla süper olmu$ bu ya benim i$ime cok yarayacak Çok MutluÇok Mutlu
Emegine saglik
İdris-Abi Okeyy




_________________
 Kullanıcı bilgilerini göster Özel mesaj gönder Alıntıyla Cevap Gönder Başa dön 
İdris-Abi



Kayıt: 27.03.2005
Üye No: 3,006
Şehir: İstanbul
Offline




Tarih: 25 Haziran 2006, 12:22 Tek mesaj gösterimi25

Uzun zamandır Anadilimizi yozlaştırmak amacı ile her açıdan bir çok çalışma yapılmakta ....

Türkçe'mize sahip çıkma sorumluluğumuz var ....

Hatta ilk görevimiz .... Saygılar

Önerim sadece bu amacı kapsamaktadır ......

Sevgimle kalasınız ...... Saygılar Saygılar
 Kullanıcı bilgilerini göster Özel mesaj gönder Alıntıyla Cevap Gönder Başa dön 
_BACO_
üç nur'un babası


Kayıt: 03.09.2005
Üye No: 27,093
Şehir: konya
Offline




Tarih: 25 Haziran 2006, 13:17 Tek mesaj gösterimi26

hocam ne yapmışsın böyle maşallah tez hazırlasan bu kadar olur inş. böyle çalışmalrın devamını her zaman bekleriz saol emegin için.
Saygılarımla




_________________
kadrini bilen,haddini aşmayan kimseye
allah merhamet etsin
[img:ec50b08699]http://img363.imageshack.us/img363/4087/1dc6.jpg[/img:ec50b08699]
 Kullanıcı bilgilerini göster Özel mesaj gönder MSNM Alıntıyla Cevap Gönder Başa dön 
İdris-Abi



Kayıt: 27.03.2005
Üye No: 3,006
Şehir: İstanbul
Offline




Tarih: 25 Haziran 2006, 13:39 Tek mesaj gösterimi27

ysnkky,

Bendeniz bu çalışmamı bundan 1987 senelerinde Kızlarım için hazırlamıştım ....

Siz ailemle de paylaşmak istedim ......

Biliyorum sanılan bir çok şeyi , gerçekte doğru bilemeyebiliyoruz ....

Hele ki bu , her gün kullandığımız Anadilimiz se .....

Bir hatırlama iyi olur dedim ..... Saygılar Saygılar Çok Mutlu Punky Okeyy



Dönelim konumuza ...


NOKTALAMA İŞARETLERİ

* Duygu ve düşünceleri daha açık ifade etmek, cümlenin yapısını ve duraklama noktalarını belirlemek, okumayı ve anlamayı kolaylaştırmak, sözün vurgu ve ton gibi özelliklerini belirtmek üzere noktalama işaretlerikullanılır.
Noktalama işaretlerinden nokta, virgül, noktalı virgül, iki nokta, üç nokta, soru, ünlem, tırnak işaretleri, ayraç ve kesme ait oldukları kelimelere bitişik olarak yazılır.
Kesme dışındaki işaretlerden sonra bir harf boşluğu ara verilir.
Nokta ( . )

1. Cümlenin sonuna konur:
Örnek:
Saatler geçtikçe yollara daha mahzun bir ıssızlık çöküyordu.


(Reşat Nuri Güntekin)

2. Bazı kısaltmaların sonuna konur:
Örnek :
Alb. (albay),
Dr. (doktor),
Yrd. Doç. (yardımcı doçent),
Prof. (profesör),
Cad. (cadde),
Sok. (sokak),
s. (sayfa),
sf. (sıfat),
Alm. (Almanca),
Ar. (Arapça),
İng. (İngilizce).

3. Sayılardan sonra sıra bildirmek için konur:
Örnek :
3. (üçüncü),
15. (on beşinci);
II. Mehmet,
XIV. Louis,
XV. yüzyıl;
4.Cadde, 20.
5.Sokak,
4. Levent.

UYARI: Arka arkaya sıralandıkları için virgülle veya çizgiyle ayrılan rakamlardan yalnızca sonuncu rakamdan sonra nokta konur:
3, 4 ve 7. maddeler;
XII – XIV. yüzyıllar arasında.



4. Bir yazının maddelerini gösteren rakam veya harflerden sonra konur:
I. 1. A. a.
II. 2. B. b.
5. Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur:
29.5.1453,
29.X.1923.
* Tarihlerde ay adları yazıyla da yazılabilir. Bu durumda ay adların­dan önce ve sonra nokta kullanılmaz:
29 Mayıs 1453,
29 Ekim 1923.
6. Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur:
Tren 09.15'te kalktı.
Toplantı 13.00’te başladı.
Tören 17.30'da, hükûmet daireleri kapandıktan yarım saat sonra başlayacaktır. (Tarık Buğra)
7. Bibliyografik künyelerin sonuna konur:
Agâh Sırrı Levend,
Türk Dilinde Gelişme ve Sadeleşme Evreleri, TDK Yayınları, Ankara, 1960.

8. Beş ve beşten çok rakamlı sayılar sondan sayılmak üzere üçlü gruplara ayrılarak yazılır ve araya nokta konur:
326.197
, 49.750.812
28.434.250.310.500.

9. Matematikte çarpma işareti yerine kullanılır:

4.5=20



Virgül ( , )


1. Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur:
Fırtınadan , soğuktan , karanlıktan ve biraz da korkudan sonra bu sı­cak , aydınlık ve
sevimli odanın havasında erir gibi oldum.


(Halide Edip Adıvar)

Sessiz dereler , solgun ağaçlar , sarı güller
Dillenmiş ağızlarda tutuk dilli gibi . (Faruk Nafiz Çamlıbel)



Zindana atılan mahkûmlar gibi titreşerek , haykırarak geri geri kaçmaya uğraşıyorduk. (Hüseyin Rahmi Gürpınar)

3. Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur:
Örnek :
Bir varmış , bir yokmuş.
Umduk , bekledik , düşündük. (Yakup Kadri Karaosmanoğlu)

Fakat yol otomobillere yasak olduğundan o da herkes gibi tramvaya biner , kimse
kendisine dikkat etmez.


(Falih Rıfkı Atay)

4. Cümlede özel olarak vurgulanması gereken ögelerden sonra ko­nur:
Örnek :
Binaenaleyh , biz her vasıtadan , yalnız ve ancak , bir noktainazardan istifade ederiz. (Mustafa Kemal Atatürk)

5. Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan ögeleri belirtmek için konur:
Örnek :
Saniye Hanımefendi,
merdivenlerde oğlunun ayak seslerini duyar duymaz, hasretlisini karşılamaya atılan bir
genç kadın gibi, koltuğun­dan fırlamış ve ona kapıyı kendi eliyle açmaya gelmişti.
(Yakup Kadri Karaosmanoğlu)

6- Cümle içinde ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için konur:

Şimdi , efendiler , müsaade buyurursanız, size bir sual sorayım.


(Mustafa Kemal Atatürk)


7-. Anlama güç kazandırmak için tekrarlanan kelimeler arasına ko­nur:
Örnek 1:
Akşam , yine akşam , yine akşam ,
Göllerde bu dem bir kamış olsam! (Ahmet Haşim)

Örnek 2:
Kopar sonbahar tellerinden
Derinden , derinden , derinden
Biten yazla başlar keder musikisi (Yahya Kemal Beyatlı)






8- Tırnak içinde olmayan aktarma cümlelerinden sonra konur:

Datça'ya yarın gideceğim , dedi.
Şehirde ilk önce hükûmet doktoruyla karşılaştım.
– Bugünlerde başımı kaşımaya vakit bulamıyorum , dedi.
(Reşat Nuri Güntekin)
9- Konuşma çizgisinden önce konur:

Bahçe kapısını açtı. Sermet Bey’e,
– Bu anahtar köşkü de açar , dedi. (Ömer Seyfettin)


10- Kendisinden sonraki cümleye bağlı olarak ret, kabul ve teşvik bil­diren hayır, yok, evet, peki , pekâlâ, tamam, olur, hayhay, başüstüne, öyle , haydi , elbette gibi kelimelerden sonra konur:
Peki , gideriz.
Olur , ben de size katılırım.
Hayhay , memnun oluruz.
Haydi , geç kalıyoruz.
Evet , kırk seneden beri Türkçe merhale merhale Türkleşiyor.
(Yahya Kemal Beyatlı)

11- Bir kelimenin kendisinden sonra gelen kelime veya kelime grup­larıyla yapı ve anlam bakımından bağlantısı olmadığını göstermek ve anlam karışıklığını önlemek için kullanılır:
Örnek :
Bu , tek gözlü, genç fakat ihtiyar görünen bir adamcağızdır.
(Halit Ziya Uşaklıgil)
Bu gece , eğlenceleri içlerine sinmedi.
(Reşat Nuri Güntekin)
12- Hitap için kullanılan kelimelerden sonra konur:

Efendiler , bilirsiniz ki hayat demek , mücadele , müsademe demektir.


(Mustafa Kemal Atatürk)

Sayın Başkan ,
Sevgili Kardeşim ,
Değerli Arkadaşım ,

13- Sayıların yazılışında, kesirleri ayırmak için konur:
38,6 (otuz se­kiz tam, onda altı),
25,33 (yirmi beş tam, yüzde otuz üç),
0,45 (sıfır tam, yüzde kırk beş).


14- Bibliyografik künyelerde yazar, eser, basımevi vb. maddelerden sonra konur:

Falih Rıfkı Atay , Tuna Kıyıları , Remzi Kitabevi , İstanbul, 1938.

** Yazarın soyadı önce yazılmışsa soyadından sonra da virgül konur:
Ergin , Muharrem,
Dede Korkut Kitabı ,
Ankara , 1958.

UYARI: Metin içinde ve, veya, yahutbağlaçlarından önce de sonra da virgül konmaz:

Nihat sabaha kadar uyuyamadı ve şafak sökerken Faik'e bol teşek­kürlerle dolu bir kâğıt bırakarak iki gün evvelki cephe dönüşü kıyafeti ile sokağa fırladı. (Peyami Safa)


Ben Atatürk'le üç veya iki defa karşılaştım.
(Burhan Felek)

Ya şevk içinde harap ol ya aşk içinde gönül
Ya lale açmalıdır göğsümüzde yahut gül!
(Yahya Kemal Beyatlı)

UYARI: Metin içinde tekrarlı bağlaçlardan önce ve sonra virgül konmaz:

Hem gider hem ağlar.
Ya bu deveyi gütmeli ya bu diyardan gitmeli. (Atasözü)
Gerek nesirde gerek nazımda yeni bir söyleyişe ulaşılmıştır.
Siz ister inanın ister inanmayın, bir gün bile durmam.
Ne kız verir ne dünürü küstürür.

UYARI: Cümlede pekiştirme ve bağlama görevinde kullanılan da / debağlacından
sonra virgül konmaz:

İmlamız, lisanımız düzelince lisanımız da kafamız düzelince düzele­cek, çünkü o da ancak onlar kadar bozuktur, fazla değil!
(Yahya Kemal Beyatlı)
UYARI: Metin içinde -ınca / -ince anlamında zarf-fiil görevinde kulla­nılan mı / mi
ekinden sonra virgül konmaz:

Ben aç yattım mı kötü kötü rüyalar görürüm nedense.
(Orhan Kemal )

Öyle zekiler vardır, konuştular mı ağızlarından bal akıyor sanırsın.
(Attila İlhan)

UYARI: Şart ekinden sonra virgül konmaz:

Tenha köşelerde ağız ağıza konuşurken yanlarına biri gelecek olursa hemen
susuyorlardı. (Reşat Nuri Güntekin)

Gör gözlerinle de aklın yatarsa anlatıver millete.
(Tarık Buğra)

UYARI: Metin içinde zarf-fiil ekleriyle oluşturulmuş kelimelerden sonra virgül
konmaz:

Cumaları bahçede buluştukça kıza kendisinin adi bir mektep talebesi olmadığını
anlatmaya çalışıyordu. (Halide Edip Adıvar)

Şimdiye dek, ben kendimi bildim bileli kimse Değirmenoluk köyünden kaçıp da başka
köyde çobanlık, yanaşmalık etmedi. (Yaşar Kemal)

Meydanlığa varmadan bir iki defa İsmail kendisini gördü mü diye kahveye baktı. (Necati Cumalı)


Ancak yemekte bir karara varıp arkadaşına dikkatli dikkatli bakarak konuştu. (Samim Kocagöz)


Noktalı Virgül ( ; )


1. Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için
konur:

Erkek çocuklara Doğan , Tuğrul, Aslan, Orhan ; kız çocuklara ise İnci, Çiçek, Gönül, Yonca adları verilir.
Türkiye, İngiltere, Azerbaycan ; İstanbul, Londra, Bakü.

2. Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayır­mak için konur:

Sevinçten, heyecandan içim içime sığmıyor ; bağırmak, kahkahalar atmak, ağlamak
istiyorum.
At ölür, meydan kalır ; yiğit ölür, şan kalır.


İki Nokta ( : )
1. Kendisinden sonra örnek verilecek cümlenin sonuna konur:

Yeni harfler alındıktan sonra eski yazı ile bir tek kelime bile yazma­yan iki kişi
görmüşümdür : Atatürk ve İnönü!
(Falih Rıfkı Atay)
– Buğdayla arpadan başka ne biter bu topraklarda?
Ziraatçı sayar:
– Yulaf, pancar, zerzevat, tütün...
(Falih Rıfkı Atay)

2. Kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlenin sonuna konur:


Bu kararın istinat ettiği en kuvvetli muhakeme ve mantık şu idi : Esas, Türk milletinin
haysiyetli ve şerefli bir millet olarak yaşamasıdır.


(Mustafa Kemal Atatürk)

Kendimi takdim edeyim : Meclis kâtiplerindenim.


(Falih Rıfkı Atay)

Derler : İnsanda derin bir yaradır köksüzlük;
Budur âlemde hudutsuz ve hazin öksüzlük.
(Yahya Kemal Beyatlı)

3. Ses biliminde uzun ünlüyü göstermek için kullanılır:
a:ile, ka:til, usu : e, i: cat.

4. Edebî eserlerdeki karşılıklı konuşmalarda, konuşan kişinin adın­dan sonra konur:

Bilge Kağan : Türklerim, işitin!
Üstten gök çökmedikçe
alttan yer delinmedikçe
ülkenizi, törenizi kim bozabilir sizin?
Koro : Göğe erer başımız
başınla senin !
Bilge Kağan : Ulusum birleşip yücelsin diye
gece uyumadım, gündüz oturmadım.
Türklerim Bilge Kağan der bana.
Ben her şeyi onlar için bildim.
Nöbetteyim ! (A. Turan Oflazoğlu)


5. Genel Ağ adreslerinde kullanılır:

http: //tdk.org.tr

6. Matematikte bölme işareti olarak kullanılır:

56:8=7,
100:2=50



Üç Nokta ( ... )



1. Tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur:

Ne çare ki çirkinliği hemencecik ve herkes tarafından görülüveri­yordu da, bu yanı … (Tarık Buğra)

2-Kaba sayıldığı için veya bir başka sebepten ötürü açıklanmak is­tenmeyen kelime ve bölümlerin yerine konur:

Kılavuzu karga olanın burnu b … tan çıkmaz.

Arabacı B ...'a yaklaştığını söylüyor, ikide bir fırsat bularak arabanın içine doğru başını

çeviriyordu.


(Ahmet Hamdi Tanpınar)


3. Alıntılarda ; başta, ortada ve sonda alınmayan kelime ve bölümle­rin yerine
konur:
... derken şehrin öte başından boğuk boğuk sesler gelmeye başladı... (Tarık Buğra)
4. Sözün bir yerde kesilerek geri kalan bölümün okuyucunun hayal dünyasına
bırakıldığını göstermek veya ifadeye güç katmak için konur:

Sana uğurlar olsun ... Ayrılıyor yolumuz!


(Faruk Nafiz Çamlıbel)


Binaenaleyh, biz her vasıtadan, yalnız ve ancak, bir noktainazardan istifade ederiz. O
noktainazar şudur: Türk milletini, medeni cihanda, layıkolduğu mevkiye isatetmek ve
Türk cumhuriyetini sarsılmaz temelleri üzerinde, her gün, daha ziyade takviye etmek ...


(Mustafa Kemal Atatürk)


5. Ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiştirmek için konur:

Gölgeler yaklaştılar. Bir adım kalınca onu kıyafetinden tanıdılar:
— Koca Ali ... Koca Ali, be!..


(Ömer Seyfettin)


6. Karşılıklı konuşmalarda, yeterli olmayan, eksik bırakılan cevap­larda kullanılır:
— Yabancı yok!
— Kimsin?
— Ali ...
— Hangi Ali?
— ...
— Sen misin, Ali usta?
— Benim!..
— Ne arıyorsun bu vakit buralarda?
— Hiç ...
— Nasıl hiç? Suya çekicini mi düşürdün yoksa !..
— !.. (Ömer Seyfettin)

UYARI: Üç nokta yerine iki veya daha çok nokta kullanılmaz.
 Kullanıcı bilgilerini göster Özel mesaj gönder Alıntıyla Cevap Gönder Başa dön 
semeah
Emektar
Emektar


Kayıt: 07.10.2005
Üye No: 31,283
Şehir: istanbul
Offline




Tarih: 25 Haziran 2006, 20:06 Tek mesaj gösterimi28

Teşekkürler İdris abi ..... Punky




_________________
Sanal Alemin Gerçek Dostlarına....


 Kullanıcı bilgilerini göster Özel mesaj gönder Alıntıyla Cevap Gönder Başa dön 
İdris-Abi



Kayıt: 27.03.2005
Üye No: 3,006
Şehir: İstanbul
Offline




Tarih: 25 Haziran 2006, 20:18 Tek mesaj gösterimi29

Soru İşareti ( ? )


1. Soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna konur:

Ne zaman tükenecek bu yollar, arabacı ? (Faruk Nafiz Çamlıbel)

Sular mı yandı ?

Neden tunca benziyor mermer ? (Ahmet Haşim)

Atatürk bana sordu:

— Yeni yazıyı tatbik etmek için ne düşündünüz ? (Falih Rıfkı Atay)

* Soru eki ve soru kelimesi kullanılmadan ezgili söyleyişlerde soru işareti kullanılır:

Gümrükteki memur başını kaldırdı:

— Adınız ?


2. Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer, tarih vb. durumlar için kullanılır:

Yunus Emre (1240?-1320), (Doğum yeri: ?).

Türk halk felsefesinin, Türk nükteciliğinin ve mizah dehasının bü­yük mümessili Nasreddin Hoca da (Hâce Nasirüddin) bu asırda yaşa­mıştır (1208 ?-1284).

(Türk Dünyası El Kitabı)
Ankara'dan Konya'ya 1,5 (?) saatte gitmiş.
1496 (?) yılında doğan Fuzuli ...

UYARI : / mi eki -ınca / -ince anlamında zarf-fiil işleviyle kulla­nıldığında soru işareti konmaz:

Akşam oldu mu sürüler döner.
Hava karardı mı eve gideriz.
Bahar gelip de nehir çağıl çağıl kabarmaya başlamaz mı içimi geri kalmış bir saat
huzursuzluğu kaplardı.

(Haldun Taner)


UYARI : Soru ifadesi taşıyan sıralı ve bağlı cümlelerde soru işareti en sona konur:

Çok yakından mı bu sesler, çok uzaklardan mı?

Üsküdar'dan mı, Hisar'dan mı, Kavaklar'dan mı?

(Yahya Kemal Beyatlı)



Ünlem İşareti ( ! )


1. Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümlele­rin sonuna konur:Ne mutlu Türk’üm diyene ! (Mustafa Kemal Atatürk)
Hava ne kadar da sıcak !
Aşk olsun !
Ne kadar akıllı adamlar var !


2. Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur:Örnek1 :

Ordular ! İlk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri !
(Mustafa Kemal Atatürk)
Örnek 2 :
Ey Türk gençliği ! Birinci vazifen, Türk istiklalini, Türk cumhuriye­tini, ilelebet, muhafaza
ve müdafaa etmektir. (Mustafa Kemal Atatürk)

örnek 3 :

Ak tolgalı beylerbeyi haykırdı: İlerle !
(Yahya Kemal Beyatlı)

Örnek 4:
Dur, yolcu! Bilmeden gelip bastığın
Bu toprak bir devrin battığı yerdir.
(Necmettin Halil Onan)

UYARI: Ünlem işareti, seslenme ve hitap sözlerinden hemen sonra konulabi­leceği
gibi cümlenin sonuna da konabilir:

örnek :
Arkadaş, biz bu yolda Türküler tuttururken
Sana uğurlar olsun... Ayrılıyor yolumuz!
(Faruk Nafiz Çamlıbel)


3. Alay, kinaye veya küçümseme anlamı kazandırılmak istenen sözden hemen sonra
yay ayraç içinde ünlem işareti kullanılır:



İsteseymiş bir günde bitirirmiş (!) ama ne yazık ki vakti yokmuş (!).
Adam, akıllı (!) olduğunu söylüyor.


UYARI: Ünlemden sonra üç nokta yerine iki nokta konulması yeterlidir.


Gök ekini biçer gibi!.. Başaklar daha dolmadan. (Tarık Buğra)




Kısa Çizgi ( - )



1. Satıra sığmayan kelimeler bölünürken satır sonuna konur:

Soğuktan mı titriyordum, yoksa heyecandan, üzüntüden mi bil- mem. Havuzun suyu bulanık. Kapının saatleri 12'yi geçmiş. Kanepe- lerde kimseler yok.

Tramvay ne fena gıcırdadı! Tramvaydaki adam bir tanı-
dık mı idi acaba? Ne diye öyle dönüp dönüp baktı? Yoksa kimsecik-
lerin oturmadığı kanepelerde bu saatte pek başıboşlar mı oturur?

(Sait Faik Abasıyanık)


2. Ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için kullanılır:


Küçük bir sürü -dört inekle birkaç koyun- köye giren geniş yolun ağzında durmuştu. (Ömer Seyfettin)

3. Dil bilgisinde kökleri ve ekleri ayırmak için konur:


al-ış,
dur-ak,
gör-gü-süz-lük.

4. Fiil kök ve gövdelerini göstermek için kullanılır:



al-,
dur-,
gör-,
ver-;
başar-,
kana-,
okut -,
taşla-,
yazdır-.


5. Eklerin başına konur:


-ak,
-den,
-ış,
-lık.

6. Heceleri göstermek için kullanılır:



A -raş-tır-ma,
bi-le-zik,
du-ruş-ma,
ku-yum-cu-luk,
prog-ram,
ya-zar-lık.


1. Kelimeler arasında “-den...-a, ve, ile, ila, arasında” anlamlarını vermek için
kullanılır:




Türkçe-Fransızca Sözlük, Aydın-İzmir yolu, Ankara-İstanbul uçak seferleri, Türk-Alman ilişkileri, Ural-Altay dil grubu, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, 09.30-10.30, Beşiktaş-Fenerbahçe karşılaşması, Manas Destanı'nda soy-dil-din üçgeni, 1914-1918 Birinci Dünya Savaşı, 2003-2004 öğretim yılı.




8. Matematikte çıkarma işareti olarak kullanılır:


50-20=30



Uzun Çizgi (—)

** Yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılır. Buna konuşma
çizgiside denir.



Örnek1 :


Arabamız tutarken Erciyes'in yolunu:
“Hancı dedim bildin mi Maraşlı Şeyhoğlu'nu?”
Gözleri uzun uzun burkuldu kaldı bende,
Dedi:
— Hana sağ indi, ölü çıktı geçende!

(Faruk Nafiz Çamlıbel)

Örnek2 :

Frankfurt'a gelene herkesin sorduğu şunlardır:
— Eski şehri gezdin mi?
— Rothshild'in evine gittin mi?
— Goethe'nin evini gezdin mi?

(Ahmet Haşim)



** Oyunlarda uzun çizgi konuşanın adından sonra da konabilir:


Sıtkı Bey — Kaleyi kurtarmak için daha güzel bir çare var. Gerçekten ölecek adam ister.
İslam Bey — Ben daha ölmedim.

(Namık Kemal)


UYARI : Konuşmalar tırnak içinde verildiğinde uzun çizgi kul­lanılmaz.




Eğik Çizgi ( / )




1. Yan yana yazılması gereken durumlarda mısraların arasına konur:

Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak / Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak / O benim milletimin yıldızıdır parlayacak / O benimdir o benim milletimindir ancak. (Mehmet Akif Ersoy)


2. Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası arasına ve semt ile şehir arasına konur:

Altay Sokağı, Nu.: 21/6 Kurtuluş / ANKARA


3. Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur:

18 /11 /1969,
15 / IX / 1994.


4. Dil bilgisinde eklerin farklı biçimlerini göstermek için kullanılır:

-a /-e,
-an /-en,
-lık /-lik,
-madan /-meden.

5. Genel Ağ adreslerinde kullanılır:
http: //tdk.gov.tr

1. Matematikte bölme işareti olarak kullanılır:

70 / 2=35



Ters Eğik Çizgi ( \ )

Bilgisayar yazılımlarında art arda gelen dizinleri birbirinden ayırt etmek için kullanılır:

C: \Dos>MD \Oyun



Tırnak İşareti ( “ ” )




1. Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tır­nak içine alınır:
Örnek1:


Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinin ön cephesinde Atatürk'ün “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir.” vecizesi yer almaktadır. Ulu önderin “Ne mutlu Türk’üm diyene!” sözü her Türk'ü duygulandırır.

Örnek2:


Bakınız, şair vatanı ne güzel tarif ediyor:
“Bayrakları bayrak yapan üstündeki kandır.
Toprak eğer uğrunda ölen varsa vatandır.”


UYARI : Tırnak içindeki alıntının sonunda bulunan işaret (nokta, soru işareti, ünlem işareti vb.) tırnak içinde kalır:

“Akıl yaşta değil baş­tadır.” atasözü yüzyılların tecrübesinden süzülüp gelen bir gerçeği ifade etmiyor mu?

“İzmir üzerine dünyada bir şehir daha yoktur!” diyorlar.
(Yahya Kemal Beyatlı)



UYARI : Uzun alıntılarda her paragraf ayrı ayrı tırnak içine alınır.


2. Özel olarak belirtilmek istenen sözler tırnak içine alınır:

Yeni bir “barış taarruzu” başladı.


3. Cümle içerisinde kitapların ve yazıların adları ve başlıkları tırnak içine alınır:

Yahya Kemal'in bazı şiirleri “Kendi Gök Kubbemiz” adı altında çıktı.

(Ahmet Hamdi Tanpınar)
“Yazım Kuralları” bölümünde bazı uyarılara yer verilmiştir.

UYARI:


Cümle içerisinde özel olarak belirtilmek istenen sözler, kitapların ve
yazıların adları ve başlıkları tırnak içine alınmaksızın koyu yazılarak veya eğik
yazıyla (italik) dizilerek de gösterilebilir:

Höyük sözü Anadolu'da tepe olarak geçer.
Cahit Sıtkı'nın Şairin Ölümü şiirini Yahya Kemal çok sevmişti.

(Ahmet Hamdi Tanpınar)


UYARI : Tırnak içine alınan sözlerden sonra kesme işareti kulla­nılmaz:

Yahya Kemal’in “Aziz İstanbul”unu okudunuz mu?’’


4. Bibliyografik künyelerde makale adları tırnak içinde verilir.
 Kullanıcı bilgilerini göster Özel mesaj gönder Alıntıyla Cevap Gönder Başa dön 
İdris-Abi



Kayıt: 27.03.2005
Üye No: 3,006
Şehir: İstanbul
Offline




Tarih: 26 Haziran 2006, 19:14 Tek mesaj gösterimi30

Tek Tırnak İşareti ( ‘ ’ )

Tırnak içinde verilen ve yeniden tırnağa alınması gereken bir sözü belirtmek için kullanılır:

Edebiyat öğretmeni “Şiirler içinde ‘ Han Duvarları ’ gibisi var mı?” dedi ve Faruk
Nafiz’in bu güzel şiirini okumaya başladı.

“Atatürk henüz ‘ Gazi Mustafa Kemal Paşa ’ idi. Benden ona dair bir kitap için ön söz
istemişlerdi.”
(Falih Rıfkı Atay)



Denden İşareti (")

Bir yazıdaki maddelerin sıralanmasında veya bir çizelgede alt alta gelen aynı
sözlerin, söz gruplarının ve sayıların tekrar yazılmasını önlemek için kullanılır:

a. Etken fiil
b. Edilgen "
c. Dönüşlü "
ç. İşteş "




Yay Ayraç ( ( ) )


1. Cümlenin yapısıyla doğrudan doğruya ilgili olmayan açıklamalar için kullanılır:


Anadolu kentlerini, köylerini ( Köy sözünü de çekinerek yazıyorum. ) gezsek bile görmek
için değil, kendimizi göstermek için geziyoruz.


(Nurullah Ataç)


UYARI: Yay ayraç içinde bulunan özel isimler ve yargı bildiren anlatımlar büyük
harfle başlar ve sonuna uygun noktalama işareti getirilir.

UYARI : Hakkında açıklama yapılan söze ait ek, ayraç kapandıktan sonra yazılır:

Yunus Emre (1240?- 1320 )'nin...

UYARI : Cümle içindeki bir sözcüğün anlamdaşını , yabancı dillerdeki karşılığını ve eskiden kullanılan karşılığını vermek için kullanılır :

Örnek:
Bir ülkenin iktisadi ( ekonomik ) yaşamında ( hayatında ) dışsatım ( ihracat ) ve içalım ( ithalat ) büyük önem taşır .

2. Tiyatro eserlerinde ve senaryolarda konuşanın hareketlerini, durumunu açıklamak ve göstermek için kullanılır:

İhtiyar – ( Yavaş yavaş Kaymakama yaklaşır. ) Ne oluyor beyefendi? Allah rızası için
bana da anlatın...


(Reşat Nuri Güntekin)



3. Alıntıların aktarıldığı eseri veya yazarı göstermek için kullanılır:


Örnek1:


Cihanın tarihi, vatanı uğrunda senin kadar uğraşan, kanını döken bir millet daha gösteremez. Senin kadar kimse kendi vatanına sahip ol­maya hak kazanmamıştır. Bu vatan ya senindir, ya kimsenin.
(Ahmet Hikmet Müftüoğlu)


Örnek2:

Eşin var, aşiyanın var, baharın var ki beklerdin
Kıyametler koparmak neydi ey bülbül, nedir derdin?
(Mehmet Akif Ersoy)


4. Alıntılarda, başta, ortada ve sonda alınmayan kelime ve bölümle­rin yerine
konulan üç nokta, yay ayraç içine alınabilir.



5. Bir söze alay, kinaye veya küçümseme anlamı kazandırmak için kullanılan ünlem
işareti yay ayraç içine alınır.


6. Bir bilginin şüpheyle karşılandığını veya kesin olmadığını gös­termek için
kullanılan soru işareti yay ayraç içine alınır.



1. Bir yazının maddelerini gösteren / sıralama ve döküm sayı ve harflerden sonra
kapama ayracı konur:


I ) 1 ) A) a)

II ) 2 ) B) b)



Köşeli Ayraç ( [ ] )



1. Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılır:


Halikarnas Balıkçısı [Cevat Şakir Kabaağaçlı (1886-1973)] en güzel eserlerini Bodrum'da yazmıştır.

2- Bibliyografik künyelere ilişkin bazı ayrıntıları göstermek için kullanılır:


Reşat Nuri [Güntekin], Çalıkuşu, Dersaadet, 1922.
Server Bedi [Peyami Safa]



Kesme İşareti ( ' )



1. Aşağıda sıralanan özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır:


a. Kişi adları, soyadları ve takma adlar:


Atatürk’üm, Fatih Sultan Mehmet’e, Muhibbi’nin, Gül Baba’ya, Sultan Ana’nın, Y, Yunus Emre’yi, Ziya Gökalp’tan,

UYARI : Sonunda p, ç, t, k ünsüzlerinden biri bulunan Ahmet, Çelik, Çiçek, Halit,
Mehmet, Mesut, Murat, Özbek, Recep, Yiğit, Bosna-Hersek, Gaziantep, Kerkük, Sinop,
Tokat, Zonguldak gibi özel adlara ünlüyle başlayan ek getirildiğinde kesme işaretine
rağmen Ahmedi, Çeliği, Çiçeği, Halidi, Mehmedi, Mesudu, Muradı, Özbeği, Recebi,
Yiğidi, Bosna-Herseği, Gaziantebi, Kerküğü, Sinobu, Tokadı, Zonguldağı biçiminde
son ses yumuşatılarak söylenir.


UYARI: Özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında kesme işareti
yay ayraçtan sonra konur:

Yunus Emre (1240?-1320)'nin,
Yakup Kadri (Karaosmanoğlu)'nin.

Ancak cins isimler için yapılan açıklamalarda yay ayraçtan sonra doğal olarak kesme işaretine gerek yoktur:


İmek fiili (ek fiil)nin geniş zamanı şahıs ekleriyle çekilir.


UYARI : Özel adlar yerine kullanılan "o" zamiri cümle içinde büyük harfle
yazılmaz ve kendisinden sonra gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

b. Millet, boy, oymak adları:


Türk’üm,
Alman’sınız,
Oğuz’un,
Kazak’a,
Kırgız’ım,
Özbek’e,


b. Devlet adları:


Türkiye Cumhuriyeti’ni,
Osmanlı Devleti’ndeki,
Amerika Birleşik Devletleri’ne,
Azerbaycan Cumhuriyeti’nden.

ç. Din ve mitoloji ile ilgili özel adlar:


Allah’ın,
Tanrı’ya,
Cebrail’den,
Zeus’u.


c. Kıta, deniz, nehir, göl, dağ, boğaz, geçit, yayla; ülke, bölge, il, ilçe, köy, semt, bulvar, cadde, sokak vb. coğrafyayla ilgili yer adları:


Asya’nın,
Marmara Denizi’nden,
Akdeniz’i,
Meriç Nehri’ne,
Van Gölü’ne,
Ağrı Dağı’nın,
Çanakkale Boğazı’nın,
Zigana Geçidi’nden,
Uzunyayla’ya,
Türkiye’dir,
Reşat Nuri Sokağı’na.


UYARI: Yer bildiren özel isimlerde kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğu zaman ekten önce kesme işareti kullanılır:


Hisar’dan,
Boğaz’dan.




e. Gök bilimiyle ilgili adlar:Jüpiter’den,


Venüs’ü,
Halley’in,
Büyükayı’da,
Yedikardeş’ten
Samanyolu’nda.

f. Saray, köşk, han, kale, köprü, anıt vb. adları:

Dolmabahçe Sarayı’nın,
Çankaya Köşkü’ne,
Sait Halim Paşa Yalısı’ndan,
Ankara Kalesi’nden,
Horozlu Han’ın,
Galata Köprüsü’nün,
Bilge Kağan Abidesi’nde,
Çanakkale Şehitleri Anıtı’na.

[b]g. Kitap, dergi, gazete ve sanat eseri (tablo, heykel, müzik vb.) adları:



Nutuk’ta,
Safahat’tan,
Kiralık Konak’ta,
Sinekli Bakkal’ı,
Onuncu Yıl Marşı’nı,
Yunus Emre Oratoryosu’nu,
Atatürk Uluslararası Barış Ödülü’nü.


ğ. Kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge ve genelge adları:


Millî Eğitim Temel Kanunu’na,
Medeni Kanun’un,
Atatürk Uluslararası Barış Ödülü Tüzüğü’nde,
Telif Hakkı Yayın ve Satış Yönetmeliği’nin.


UYARI: Belli bir kanun, tüzük, yönetmelik kastedildiğinde büyük harfle yazılan kanun, tüzük, yönetmelik sözlerinin ek alması durumunda kesme işareti kullanılır:

Bu Kanun’un 17. maddesinin c bendi...
Yukarıda adı geçen Yönetmelik’in 2’nci maddesine göre... vb.
h. Hayvanlara verilen özel adlar:


Sarıkız’ın,
Karabaş’a,
Pamuk’u,

UYARI: Kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz:


Türkiye Büyük Millet Meclisine,
Türk Dil Kurumundan,
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığına,
Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dekanlığına,
Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğüne,
Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Başkanlığının;
Bakanlar Kurulunun, Danışma Kurulundan,
Mavi Köşe Bakkaliyesinden

UYARI : Özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesmeyle ayrılmaz:


Türklük,
Türkleşmek,
Türkçü,
Türkçülük,
Türkçe,
Müslümanlık,
Konyalı,
Yakup Kadriler,
Türklerin,
Türklüğün,
Türkleşmekte,
Atatürkçülüğün.


2. Kişi adlarından sonra gelen saygı sözlerine getirilen ekleri ayırmak için konur:


Nihat Bey’e,
Ayşe Hanım’dan
, Mahmut Efendi’ye,
Enver Paşa’ya


UYARI: Unvanlardan sonra gelen ekler kesmeyle ayrılmaz:


Cumhurbaşkanınca,
Başbakanca,
Türk Dil Kurumu Başkanına göre


3. Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için konur:


TBMM'nin,
TDK'nin,
BM'de,
ABD'de,
TV'ye.

UYARI : Sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalar kesmeyle ayrılmaz.Bu tür kısaltmalarda ek noktadan ve üs işaretinden sonra, kelimenin ve üs işaretinin okunuşuna uygun olarak yazılır:


vb.leri,
Alm.dan,
İng.yi;
cm³e(santimetre küpe),
m²ye (metre kareye),
64ten(altı üssü dörtten).


4. Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur:


1985' te,
8' inci madde,
2'nci kat;
7,65’lik,
9,65’lik.
1919 senesi Mayısının 19'uncu günü Samsun'a çıktım.
(Mustafa Kemal Atatürk)

5. Şiirde seslerin ölçü dolayısıyla düştüğünü göstermek için kesme işareti kullanılır:


Bir ok attım karlı dağın ardına
Düştü n'ola sevdiğimin yurduna ( ne ola / e düşmüş )
İl yanmazken ben yanarım derdine
Engel aramızı açtı n'eyleyim (Karacaoğlan)



4. Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak için konur:


a'dan z'ye kadar,
b'nin m'ye dönüşmesi,
Türkçede -lık'la yapılmış sözler.


UYARI: Akım, çağ ve dönem adlarından sonra gelen ekler kesmeyle ayrılmaz:

Eski Çağın,
Yükselme Döneminin,
Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatına.


** Hece Yapısı ve Satır Sonunda Kelimelerin Bölünmesi


* Türkçede kelime içinde iki ünlü arasındaki ünsüz, kendinden sonraki ünlüyle hece kurar:


a-ra-ba,
bi-çi-mi-ne,
in-sa-nın,
ka-ra-ca,
alt-lık,
al-dı.


* Kelime içinde yan yana gelen ünsüzlerden sonuncusu kendisinden sonraki ünlüyle, diğerleri kendilerinden önceki ünlüyle hece kurar:


bir-lik,
sev-mek,
Türk-çe,
Kork-maz.



* Batı kökenli kelimeler, Türkçenin hece yapısına göre hecelere ayrılır:



band-rol,
kont-rol,
port-re,
prog-ram,
sant-ral,
sürp-riz,
tund-ra,
volf-ram.



* Türkçede satır sonunda kelimeler bölünebilir, fakat heceler bölüne­mez. Satıra sığmayan kelimeler bölünürken satır sonuna kısa çizgi (-) konur.


Burasını ilk defa görüyormuş gibi duvarlara, perdelere, möblelere, eş-
yalara bakıyor, hayret ediyordu. Bütün bu muhitte Türk hayatına, Türk ruhu-
na ait bir gölge, bir çizgi bile yoktu. Birden Bursa'daki çocukluğunun geçti-
ği babaevini hatırladı; sofada rahat ve beyaz örtülü divanlar vardı.


(Ömer Seyfettin)


* Bitişik yazılan kelimelerde de bu kurala uyulur:


ba-şöğ-ret-men,
il-ko-kul,
Ka-ra-os-ma-noğ-lu.

* Ayırmada satır sonunda ve satır başında tek harf bırakılmaz:
.......................................................................................................u-
çurtma değil,
.................................................. .................................................. ..uçurt-
ma;
.................................................. ................................................ müdafa-
a değil,
.................................................. .................................................. . müda-
faa;
Kesme işareti satır sonuna geldiğinde yalnız kesme işareti kul­lanılır; ayrıca çizgi kullanılmaz.
.................................................. ................................................. Edirne'
nin...
.................................................. ................................................ Ankara'
dan...
.................................................. .................................................. . 1996'
da...


sevgimle kalasınız ...

**** Türkçe'mizin öğrenebilmesi için bir küçük adım atabildiysem
kendimi mutlu sayacağım ......

 Kullanıcı bilgilerini göster Özel mesaj gönder Alıntıyla Cevap Gönder Başa dön 
Mesajları göster:   
Yeni Başlık Gönder Cevap Gönder 3. sayfa (Toplam 7 sayfa) [Bu başlıkta 65 mesaj bulunuyor]
Sayfa::  3
« Önceki başlıkSonraki başlık »


Bu forumda yeni konular açamazsınız
Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz
Bu forumdaki mesajlarınızı değiştiremezsiniz
Bu forumdaki mesajlarınızı silemezsiniz
Bu forumdaki anketlerde oy kullanamazsınız
Bu foruma eklenti dosyaları gönderemezsiniz
Bu forumdaki dosyaları indiremezsiniz