Yapay zeka ne kadar olanaklı?

Yeni Başlık Gönder Cevap Gönder « Önceki başlıkSonraki başlık »
 Yazar  Mesaj
NeverLand
umutkan
Emektar


Kayıt: 16.10.2005
Üye No: 32,658
Şehir: Deli Çoban
Offline




Tarih: 22 Kasım 2007, 14:20 Tek mesaj gösterimi1

Başlamadan önce bir konuda anlaşalım lütfen: Yapay zeka ile kasteddiğimiz şey kesinlikle makinelerin 'hissetmesi' falan değil. Makinelerin duygulara sahip olmaları da önemli bir şey olabilir ama bunun adı 'yapay zeka' değildir ve apayrı bir tartışmanın konusu olmalıdır.

Biz konumuza dönelim. Nedir bu yapay zeka? 'Yapay' sözcüğü üzerinde sorunu olan yoktur heralde, bununla zekanın 'kul yapısı' olmasını kastediyoruz. Ama şu 'zeka' epey sorunlu bir kelimeye benziyor. Henüz insanlar için bile 'zeka'nın ne anlama geldiğini tam olarak açıklayamamışken bir de otumuş makineler için açıklamaya kalkıyoruz... Neyse. 'Yapay zeka' derken makinenin en azından yaratıcı olması gerektiğini kastediyoruz, yani kendi kendine yeni metodlar geliştirebilmeli falan. Ama kesin bir tanım söz konusu değil. Varolan tanımlardan birni seçmektense ben zekanın ne olduğu üzerinde durmadan tezimi sunuyum; sonra siz istediğiniz zeka tanımına göre sonuçları yorumlarsınız.

Bilgisayar, ya da çoğu zaman daha kaba bir şekilde makine derken; tam olarak neyi kastediyoruz? "Şu anda karşımda duran ekranı ve klavyesi olan şeyi!" diyebilirsiniz; ama takdir edersiniz ki bu çok yüzeysel bir tanım olur. Herhangi bir şekilde bilgisayarların düşünmesinden bahsederken üzerinde fikir yürüttüğümüz makinenin sadece iki özelliği bizim için: 'Formel' ve 'deterministik' olması... "Hö?" dediğinizi duyar gibi oluyorum...
Bir bilgisayarın deterministik olması, aynı girdilere her zaman aynı sonuçları verecek olması demektir. En kaba şekliyle bunu klavyede 'a' tuşuna basınca ekranda her zaman 'a' harfinin çıkması şeklinde yorumlayabilirsiniz. Aslında güzel bir program ile bunun aksini de sağlmanız mümkündür; yani a'ya basınca ekranda 'b' harfinin çıkmasını da sağlayabilirsiniz. Ancak bu durumda da aynı program ve aynı girdi altında aynı sonucu alacağınız için bilgisayarınız halen deterministiktir.
'Formel' olmaya gelince. Bütün kuralları kesin olarak belirlenmiş sistemlere 'formel sistemler' denilir. Yani, bilgisayarınızın hangi kurallara uyacağı kesin olarak belliyse, o bir formel sistemdir. Bu kurallar "Winamp'ı açtığım zaman play tuşuna basınca şarkıyı çalar." şeklinde de olabilir; "İşlemcinin bilmemkaç numaralı bitine bilmemne komutunu yollayınca bilmemne olur." şeklinde de. Önemli olan bilgisayarın bu kurallara harfiyen uyacak olmasıdır. Tıpkı deterministik olmak gibi formel olmak da her bilgisayarın sahip olmak zorunda oldukları özelliklerdendir.

Bilgisayarı tanımladık, şimdi Gödel'e gelelim. Kendisi 20. yüzyılın en büyük matematikçilerinden ve tüm tarihin en büyük mantıkçılarındandır. Psikolojik sorunlarla dolu bir hayat geçirmiş ve yine bu sorunları nedeniyle ölmüştür. Kendi adıyla anılan ispatıyla tanınır. Nedir bu ispat? Gödel'in ünlü teoremi şu cümle ile özetlenebilir:

"Bir seviyeden daha karmaşık olan her tutarlı formel sistem için ispatlanamayan ama doğru olan bir takım önermeler vardır."

Gödel'in bunu söylediği 1931 yılında bilgisayar falan olmasa da, bu ispat birer formel sistem olan bilgisayarlarımızı yakından ilgilendiriyor. Ah, önce şu 'tutarlı' kelimesini bir açılayalım. Bir formel sistemin 'tutarlı' olması, onun başka sonuçlarıyla çelişen sonuçlar üretmemesi demektir. Belirli girdiler altında bilgisayarın size söylediği şeyler, yine aynı girdiler altında çıkardığı başka sonuçlar ile çelişmemelidir. Yani aklın yolu bir olmalıdır. Bunun bizim bilgisayarlarımız için doğru olduğunu varsayabiliriz sanırım; zaten aksi takdirde yapay zekaya ulaşsak bile bilgisayar habire kendisiyle çelişip saçmalayacağı için pek 'zeki' sayılmaz heralde.
"Bir seviyeden daha karmaşık olan..." derken aslında neyi anlatmaya çalıştığımız bu araştırmanın konusu dışında olacak kadar karmaşıktır. Ama şunu söyleyeyim, çarpma işlemini başarabilen her bilgisayar bu seviyenin üzerindedir. (Espri yapıyor değilim; gerçekten öyledir.)
Sonuçta Gödel'in şunu ispatladığını söyleyebiliriz: Öyle doğrular vardır ki bilgisayarlarımız hiçbir şekilde bunların doğru olduğunu anlayamaz.
Çok açıklayıcı olmadığımın farkındayım; ama bu konuyu Gödel'in gözünden cidden inceleyecek olursanız daha açıklayıcı bir yazı sayfalar sürer.

Yapay zekanın er ya da geç yapılacağına inananların temel düşüncesi şudur: "Bizim bilgisayarlarımız var. Doğru programlandıkları takdirde bu bilgisayarlar her şeyi yapabilirler." İşte Gödel böyle düşünenlere büyük bir darbe vurmuş oluyor. Bilgisayarlar her şeyi yapamazlar, onların doğru ya da yanlış olduklarını anlayamayacakları bir sürü şey var!
İşte bundan sonra işin yapay zeka kısmı geliyor. Gödel'in ispatının yapay zekaya doğrudan bir uygulaması söz konusu değil. Ama, bilgisayarlar sanılanın aksine herşeyi yapamıyorlarsa insan gibi düşünebileceklerinden de emin olamayız. "Kesinlikle bir gün yapay zekaya ulaşacağız!" diyenlerin yüzüne sert bir tokat atmış oldu Gödel. Aslında bu konuda kesin bir şey söylemek için henüz erken olduğunu söylüyor Gödel bize.
Ama kim bilir, belki de mühendislik felsefeden önde gider ve daha yapay zekanın olanaklılığı ispatlanmadan insan gibi düşünen makineler yapılır. Bunu zaman gösterecek.

Turan Birol





_________________
sıfırnoktası.
 Kullanıcı bilgilerini göster Özel mesaj gönder Kullanıcının web sitesini ziyaret et MSNM Alıntıyla Cevap Gönder Başa dön 
Mesajları göster:   
Yeni Başlık Gönder Cevap Gönder 1. sayfa (Toplam 1 sayfa) [1 Mesaj] « Önceki başlıkSonraki başlık »


Bu forumda yeni konular açamazsınız
Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz
Bu forumdaki mesajlarınızı değiştiremezsiniz
Bu forumdaki mesajlarınızı silemezsiniz
Bu forumdaki anketlerde oy kullanamazsınız
Bu foruma eklenti dosyaları gönderemezsiniz
Bu forumdaki dosyaları indiremezsiniz